Er ayolini sudga berib farzandini o‘z qaramog‘iga olishi mumkinmi?
@Yurist_Xizmati 5764-savol:
Assalomu alaykum 1998-yilda tugʻilgan ukam oilali, 1 yarim yosh qizi bor. Uch oy oldin turmush oʻrtogʻi arazlab ota uyiga ketib qolgan. Soʻngra kelinimiz farzandini onasiga tashlab turmushga chiqib ketibdi. Ukam mana shu vaziyatda turmush oʻrtogʻini sudga berib . Turmush oʻrtogʻini onalik huquqidan maxrum qilib. Farzandini oʻz qaramogʻiga olishiga, yetkazilgan moddiy va maʼnaviy zararni qoplashga, uzil kesil ajrashishga qonuniy maslahat kerak. YURIST JAVOBI:
Turmush o‘rtog‘ining uch oy oldin oiladan ketgani, bolani buvisiga qoldirgani yoki boshqa shaxs bilan yashayotgani o‘z-o‘zidan uni ota-onalik huquqidan mahrum qilish uchun yetarli emas.
Oila kodeksining 79-moddasida ota-onalik huquqidan mahrum qilish asoslari qat’iy belgilangan. Jumladan, ota-onalik majburiyatlarini bajarishdan qasddan bosh tortish, alimentdan bo‘yin tovlash, bolaga shafqatsiz munosabatda bo‘lish, ota-onalik huquqini suiiste’mol qilish, muttasil ichkilikbozlik yoki giyohvandlik kabi holatlar isbotlanishi kerak. Mazkur Kodeksning 80-moddasiga ko‘ra, ota-onalik huquqidan mahrum qilish faqat sud tartibida amalga oshiriladi. Agar ona bolani uzoq vaqt ta’minlamasa va tarbiyasida qatnashmasa, bu holat keyinchalik dalillar bilan tasdiqlansa, 79-modda doirasida baholanishi mumkin. ✅ Biroq onani ota-onalik huquqidan mahrum qilmasdan ham bolaning otasi bilan yashashini belgilash mumkin. Oila kodeksining 66 va 76-moddalari ota-onalar alohida yashagan taqdirda ham bolaning ota-onasi bilan ko‘rishish huquqini saqlab qoladi. Oliy sud Plenumining 1998-yil 11-sentabrdagi 23-sonli “Bolalar tarbiyasi bilan bog‘liq nizolarni hal qilishda sudlar tomonidan qonunlarni qo‘llash amaliyoti to‘g‘risida”gi qaroriga ko‘ra, sud bolaning manfaatlari, yoshi, ota-onaga bog‘lanib qolganligi, kim ko‘proq g‘amxo‘rlik qilayotgani, ota-onaning shaxsiy fazilatlari, ish tartibi va bolani tarbiyalash uchun yaratgan sharoitlarini hisobga oladi. Moddiy sharoitning ustunligi yolg‘iz o‘zi hal qiluvchi hisoblanmaydi.
Bola hozir buvisida bo‘lsa, ota bolani o‘ziga qaytarishni talab qilishga haqli. Chunki ota-ona bolani tarbiyalashda boshqa shaxslarga nisbatan ustun huquqqa ega. Ukangiz sudga quyidagi talablarni birgalikda kiritishi mumkin: 👉 nikohdan ajratish; 👉 bolaning yashash joyini otasi bilan belgilash; 👉 bolani buvisidan otasiga olib berish; 👉 onadan bola ta’minoti uchun aliment undirish. Voyaga yetmagan farzand mavjudligi sababli nikoh Oila kodeksining 38 va 44-moddalari asosida sud tartibida bekor qilinadi. Sud bolaning kim bilan yashashi va aliment masalasini ham hal qilishi mumkin.
Moddiy zarar masalasida Fuqarolik kodeksining 14-moddasiga ko‘ra, ukangiz aniq mulkiy zarar, javobgarning qonunga xilof harakati va ular o‘rtasidagi sababiy bog‘lanishni isbotlashi kerak. Turmush o‘rtog‘ining oiladan ketishi yoki boshqa shaxs bilan yashashining o‘zi moddiy zarar undirish uchun yetarli emas.
Ma’naviy zarar undirish talabini Fuqarolik kodeksining 1021–1022-moddalari asosida qo‘yish mumkin. Biroq ruhiy azob, ayolning aybli va qonunga xilof harakati hamda ular o‘rtasidagi bog‘liqlik isbotlanishi lozim. Oiladan ketishning o‘zi ma’naviy zarar undirilishini kafolatlamaydi.
❗️Eslatma: FKning 1020-moddasi ma’naviy zararga emas, tovar, ish yoki xizmat nuqsonlari uchun javobgarlikka taalluqli. Da’voga bolaning tug‘ilganlik guvohnomasi, nikoh guvohnomasi, onaning bolani tashlab ketganini tasdiqlovchi yozishmalar, guvohlar, mahalla dalolatnomasi, bolaning yashash sharoiti hamda otaning daromadi haqidagi hujjatlarni ilova qilish maqsadga muvofiq.
📩 Yuristga savol yuborish
☎️ Yurist bilan qoʻngʻiroq orqali bogʻlanish Rasmiy kanalimiz: 👉 @Yurist_Xizmati 👈